Interview met Thierry Choffat, voorzitter van de Vosges Napoléoliennes
Ter gelegenheid van de tweehonderdste verjaardag van de dood van Napoleon hebben wij Thierry Choffat, docent aan de Universiteit van Lotharingen en voorzitter van de vereniging Vosges Napoléoliennes, enkele vragen gesteld.
Kunt u zich voorstellen en het doel van de vereniging Vosges Napoléoliennes uitleggen?
Beroepsmatig ben ik docent aan de Universiteit van Lotharingen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, ben ik geen geschiedenisleraar, maar leraar rechten en politieke wetenschappen.
De vereniging “Vosges Napoléoniennes” werd in 2001 opgericht door Roger Veyer. Het hoofddoel is om de geschiedenis van Napoleon beter bekend en gewaardeerd te maken, ruwweg vanaf de Revolutie tot 1870, omdat we ook het Tweede Keizerrijk meerekenen. Onze acties zijn zeer divers: conferenties, reizen, tentoonstellingen, kampementen, reconstructies, ceremonies… We hebben een prachtige bibliotheek die voor iedereen toegankelijk is en een goed ingerichte zaal met Napoleontische gravures en schilderijen. Bovenal hameren wij op gezelligheid. Het gaat erom onze passie te delen, jongeren in een goede sfeer te interesseren voor geschiedenis. We hebben 900 leden, voornamelijk, maar niet alleen, in Lotharingen. De belangstellingen zijn allemaal heel verschillend. Voor sommigen is het het civiele werk van Napoleon dat hen interesseert. Voor anderen is het militaire strategie, of het reizen naar sites, kunst, beeldjes, kostuums en uniformen, wapens, filatelie, numismatiek, het verzamelen van voorwerpen of gravures…
Hoe ben je persoonlijk gepassioneerd geraakt door Napoleon?
Ik ben al gepassioneerd door Napoleon sinds mijn jeugd, laten we zeggen rond mijn 10e. Het was vooral het civiele werk van het Consulaat en het Keizerrijk dat indruk op me maakte: het burgerlijk wetboek, het kadaster, het wetboek van strafrecht, de germinale frank, de Bank van Frankrijk… Ik was vooral verbaasd te zien dat de keizerlijke creaties niet alleen talrijk zijn, maar dat ze bovendien in korte tijd tot stand kwamen (15 jaar is kort in de geschiedenis van Frankrijk) en dat veel ervan twee eeuwen later nog steeds bestaan. Daarna ging ik me verdiepen, las veel, schreef, en raakte gepassioneerd door de mens Napoleon, het Tweede Keizerrijk en de hardnekkigheid van de Bonapartistische stroming in het Franse politieke leven.
Indien u een geschiedenisliefhebber van het Eerste Keizerrijk één must-see excursie zou moeten aanbevelen, welke zou dat zijn?
Er zijn zoveel reizen te maken! Met de Vosges Napoléoniennes zijn we, denk ik, naar bijna alle slag- en campagneplaatsen geweest: Arcole, Rivoli, Marengo, Austerlitz, Jena, Essling, Wagram, Friedland, Eylau, La Mosckova, La Bérézina, Danzig, Bautzen, Waterloo, Ajaccio… Enkel het eiland Sint-Helena en Egypte hebben we nog niet bezocht.
Persoonlijk raad ik de Berezina aan, momenteel in Wit-Rusland. Het is altijd ontroerend om naar de plaats te gaan waar de bruggen werden gebouwd. De site is nauwelijks veranderd. Laten we niet vergeten dat dit, in tegenstelling tot wat vaak wordt gezegd, een Franse overwinning is. En wat een prestaties op dat moment!
Wanneer wij een reis organiseren, maken wij van de gelegenheid gebruik om de context van de campagne, de redenen en de krachtsverhoudingen in herinnering te brengen. We leggen de veldslagen uit, observeren de plaatsen, volgen de route van de legers, bezoeken, en lokaliseren de overgebleven herinneringen: gedenkplaten, huizen, graven, monumenten…
Hoe gaat u de tweehonderdste verjaardag van Napoleons dood herdenken?
Er waren grote ceremonies gepland, met een parade in Parijs op 2 mei, ceremonies en animaties in Parijs… De gezondheidssituatie dreigt het aantal evenementen te verminderen.
Dus we zullen zien wat er nog mogelijk zal zijn.
De Vosges Napoléoniennes waren ook van plan meer lokale evenementen te organiseren. De belangrijkste activiteit was het opvoeren van drie dagen festiviteiten in het dorp Sainte-Hélène in de Vogezen, waar we in 2015 al, slechts twee eeuwen later, de landing van Napoleon op het “echte eiland Sint-Helena” hadden herdacht. We hadden gepland om wedstrijden voor kinderen te organiseren, de sfeer en de dood van Napoleon te reconstrueren, tentoonstellingen, conferenties, een plechtige mis, een grote parade op te zetten… Opnieuw dwingt Covid ons dit evenement uit te stellen tot 2022. Maar wij zullen symbolische acties handhaven op 5 mei: een kranslegging, een ceremonie en waarschijnlijk een conferentie in Nancy of Sainte-Hélène.
Wat blijft er vandaag de dag over van Napoleon in onze samenleving?
Alles! Zoals Napoleon zelf zei, wat van zijn bewind zal overblijven zijn niet zijn 40 overwinningen, maar zijn civiele werk. En twee eeuwen later moeten we toegeven dat we in een Napoleontische maatschappij leven. Veel van onze administratieve, financiële en juridische instellingen zijn te danken aan Napoleon. We zouden een lijst kunnen opstellen, maar die zou onvolledig blijven: de Rekenkamer, de Raad van State, het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafrecht, het kadaster, de middelbare school, het baccalaureaat, de universiteit, de nummering van straten, de afschaffing van de slavenhandel en de lijfeigenschap, de prefecten en subprefecten, het Legioen van Eer en de Academische Palmen, de Parijse brandweer, de arbeidsrechtbanken (prud’hommes), de orde van advocaten, het concordaat, de kamers van koophandel…
Met zulke verwezenlijkingen valt moeilijk in te zien waarom de tweehonderdste verjaardag van zijn dood niet waardig gevierd zou moeten worden. Vooral omdat Napoleon de favoriete historische figuur van de Fransen blijft… en van anderen. In Polen, Rusland en België is hij wellicht nog populairder dan in Frankrijk. Men heeft berekend dat er sinds zijn dood elke dag twee boeken over hem verschijnen. De boeken, uitzendingen en tijdschriften die over hem gaan, zijn vaak een echt succes. Tot slot blijft hij een voorbeeld, een referentie voor velen. Hedendaagse staatslieden zouden er goed aan doen zich te laten inspireren door Bonaparte! Zelfs voor jonge kinderen is hij een voorbeeld: een jonge Corsicaanse immigrant die de top van de staat bereikt, is de illustratie van meritocratie en gelijkheid.
Wij raden u aan de website van de vereniging te bezoeken: http://www.vosgesnapoleoniennes.eu/